دانشجویان جغرافیای دانشگاه فیروزآباد

باروري ابرها- قسمت دوم

در این گزارش با بررسی رژیم بارندگی، فشار هوا، دما ، تغییرات ساعات آفتابی و مشخصات ابرناکی و بررسی توزیع میزان همگرایی و تاوایی و همچنین نقشه های خطوط همباران در استان تهران ، تغییرات بارندگی در ماههای مختلف طی دوره آماری محاسبه گردیده و نتیجه بخش بودن پروژه باروری ابرها در حوضه های آبریز کرج و لتیان ارزیابی شده است.

در این مطالعه، وضعیت آب و هوایی، اقلیمی و جغرافیایی، ابرناکی و پارامترهای هواشناسی استان یزد و مناطق مجاور، ابزارهای مورد استفاده در پروژه های باروری ابرها در فلات مرکزی ایران، روشهای آماری مورد استفاده، نتایج ارزیابی پروژه باروری ابرها در دوره دسامبر 2006 تا آوریل 2007 بیان شده و سپس با توزیع مساحت محدوده تأثیر در استان های مختلف، میزان رواناب اضافی ناشی از پروژه و تأثیر بارورسازی بر منابع آبهای زیرزمینی در ماههای مختلف تعیین شده و در نهایت بیلان آبهای سطحی و زیرزمینی در ماههای مختلف در طول دوره پروژه محاسبه شده است.

گزارش یزد-1 ، جزئیات اولین پروژه باروری ابرها در مناطق مرکزی ایران را بیان می کند. پروژه یزد -1در سال آبی 78-77 در پی عقد قرارداد اجرا و انتقال تکنولوژی روسی باروری ابرها در منطقه ای به شعاع 200 کیلومتر با محوریت شهر یزد توسط کارشناسان مؤسسه رصدخانه آب و هواشناسی روسیه به اجرا درآمد. در این دوره که از 30 ژانویه تا 29 آوریل 1999 طول کشید از یک دستگاه رادار هواشناسی نصب شده در دهشیر یزد و یک فروند هواپیمای آنتونوف 30 بهره گیری گردید. تعداد پروازهای باروری، 31 پرواز با مجموع 5/78 ساعت بود که در طی آن ها مقدار 4070 گرم مواد باروری حاوی یدور نقره مصرف گردید. میزان آب استحصالی ناشی از باروری ابرها در این دوره که با استفاده از روش رگرسیون تاریخی ارزیابی گردید 1800 میلیون متر مکعب گزارش شده است.

گزارش یزد-1 شامل 4 فصل و 3 بخش حاوی مشخصات جغرافیایی و آب و هوایی منطقه پروژه و نیز روش باروری ابر، توضیح مختصری از تکنولوژی بکار گرفته شده ، توصیف تجهیزات فنی مورد استفاده در پروژه از جمله هواپیمای آنتونوف 30 و رادار هواشناسی آکسوپری، توصیف کلی پروازهای عملیاتی و شرایط سینوپتیکی مربوطه ، ارزیابی آماری راندمان پروژه و آموزش پرسنل کارفرما، نتیجه گیری، و ضمائم شامل اطلاعات ثبت شده در پروازهای عملیاتی می باشد.

پس از اجرای یک پروژه در فلات مرکزی ایران توسط مؤسسه رصدخانه آب و هواشناسی روسیه CAO و در پی خشکسالی حادث شده در مناطق شمالی کشور ، دومین پروژه باروری ابرها از تاریخ 16 ژوئن تا 22 ژوئیه 1999 در استان گیلان و مناطق مجاور به اجرا درآمد که مشخصات ، جزئیات و نتایج این پروژه در گزارش گیلان -1 ذکر شده است. در این پروژه با استفاده از یک فروند هواپیمای آنتونوف 30 متعلق به روسیه ، 19 پرواز عملیاتی با مجموع 5/45 ساعت انجام شد. مقدار ماده مصرفی 2700 گرم بود و بر اساس ارزیابی انجام شده با روش رگرسیون تاریخی، 400 میلیون مترمکعب آب استحصال گردید. در حین پروژه کارشناسان ایرانی تحت آموزش عملی قرار گرفتند.

گزارش گیلان-1 شامل 4 فصل و 3 بخش حاوی مشخصات جغرافیایی و آب و هوایی منطقه پروژه و نیز روش باروری ابر، توضیح مختصری از تکنولوژی بکار گرفته شده ، توصیف تجهیزات فنی مورد استفاده در پروژه از جمله هواپیمای آنتونوف 30 و رادار هواشناسی آکسوپری، توصیف کلی پروازهای عملیاتی و شرایط سینوپتیکی مربوطه ، ارزیابی آماری راندمان پروژه و آموزش پرسنل کارفرما، نتیجه گیری، و ضمائم شامل اطلاعات ثبت شده در پروازهای عملیاتی می باشد.

گزارش یزد-2 ، جزئیات دومین پروژه باروری ابرها در مناطق مرکزی ایران را که در سال آبی 79-78 انجام شد بیان می کند. شعاع عملیات در این دوره 300 کیلومتر با محوریت شهر یزد توسط کارشناسان مؤسسه رصدخانه آب و هواشناسی روسیه و کارشناسان مرکز ملی تحقیقات و مطالعات باروری ابرها به اجرا درآمد. در این دوره که از 20 ژانویه تا 18 آوریل 2000 طول کشید از یک دستگاه رادار هواشناسی نصب شده در دهشیر یزد و یک فروند هواپیمای آنتونوف 30 بهره گیری گردید. تعداد پروازهای باروری، 33 پرواز با مجموع 94 ساعت بود که در طی آن ها مقدار 4200 گرم مواد باروری حاوی یدور نقره و 800 کیلوگرم ازت مایع مصرف گردید. میزان آب استحصالی ناشی از باروری ابرها در این دوره که با استفاده از روش رگرسیون تاریخی ارزیابی گردید 700 میلیون متر مکعب گزارش شده است. در این دوره کارشناسان روسی با اجرای 300 ساعت آموزش تئوری و عملی، بخشی از طرح انتقال تکنولوژی را به طرف ایرانی انجام دادند.

گزارش یزد-2 شامل 4 فصل و 3 بخش حاوی توصیف ابزارهای فنی و اندازه گیری مورد استفاده در پروژه، توصیف کلی پروازهای عملیاتی و شرایط سینوپتیکی حاکم ، ارزیابی آماری راندمان پروژه و آموزش پرسنل کارفرما، نتیجه گیری، و ضمائم شامل اطلاعات ثبت شده در پروازهای عملیاتی می باشد.

گزارش یزد-3 ، جزئیات دومین پروژه باروری ابرها در مناطق مرکزی ایران را که در سال آبی 79-78 انجام شد بیان می کند. شعاع عملیات در این دوره 300 کیلومتر با محوریت شهر یزد توسط کارشناسان مؤسسه رصدخانه آب و هواشناسی روسیه و کارشناسان مرکز ملی تحقیقات و مطالعات باروری ابرها به اجرا درآمد. در این دوره که از 20 ژانویه تا 18 آوریل 2000 طول کشید از یک دستگاه رادار هواشناسی نصب شده در دهشیر یزد و یک فروند هواپیمای آنتونوف 30 بهره گیری گردید. تعداد پروازهای باروری، 33 پرواز با مجموع 94 ساعت بود که در طی آن ها مقدار 4200 گرم مواد باروری حاوی یدور نقره و 800 کیلوگرم ازت مایع مصرف گردید. میزان آب استحصالی ناشی از باروری ابرها در این دوره که با استفاده از روش رگرسیون تاریخی ارزیابی گردید 700 میلیون متر مکعب گزارش شده است. در این دوره کارشناسان روسی با اجرای 300 ساعت آموزش تئوری و عملی، بخشی از طرح انتقال تکنولوژی را به طرف ایرانی انجام دادند.

گزارش یزد-3 شامل 4 فصل و 3 بخش حاوی ایستگاههای بارانسنجی مورد استفاده در ارزیابی پروژه، توصیف، توصیف کلی پروازهای عملیاتی و شرایط سینوپتیکی مربوطه ، ارزیابی آماری راندمان پروژه و آموزش پرسنل کارفرما، نتیجه گیری، و ضمائم شامل اطلاعات ثبت شده در پروازهای عملیاتی می باشد.

این گزارش بر اساس خشکسالی حادث شده در استان گیلان در تابستان 78 و نیاز به اجرای این پروژه در مناطق شمالی کشور انجام گردید. در این گزارش با بررسی رژیم بارندگی، فشار هوا، دما ، تغییرات ساعات آفتابی، مشخصات ابرناکی و بررسی توزیع میزان همگرایی و تاوایی و همچنین نقشه های خطوط همباران و پارامترهای دیگر در مناطق شمالی کشور بویژه استان گیلان ، تغییرات بارندگی در ماههای مختلف طی دوره آماری محاسبه گردیده و نتیجه بخش بودن پروژه باروری ابرها در این استان ارزیابی شده است.

این گزارش که تکمیل گزارش مقدماتی می باشد با تفصیل بیشتر، پتانسیل باروری ابرها از نظر فراوانی سیستم های جوی و شرایط فیزیکی و اقلیمی را بررسی نموده است.

پروژه باروری ابرها در سوریه پس از عقد قرارداد با مؤسسه CAO (رصدخانه آب و هواشناسی روسیه) آغاز شد و در مدت 4 دوره از سال 1991 تا 1995 ضمن اجرای پروژه توسط کارشناسان روسی، این تکنولوژی به طرف سوری انتقال یافت. پروژه باروری ابرها در سوریه ابتدا توسط چهار فروند هواپیمای روسی و پس از آن در سال 1992 توسط 4 فروند هواپیمای سوری (دو فروند آنتونوف 26 و دو فروند یاک 40 ) انجام گردید. تزریق مواد از طریق سیستم شلیک مشعلهای پیروتکنیک یدور نقره PV-26 و PV-50 صورت گرفت. در این دوره از امکانات چهار رادار هواشناسی MRL-5 بهره گیری شد.نتایج ارزیابی پروژه در طول این 4 سال که از روش آماری رگرسیون تاریخی و کنترل شناور انجام شد حاکی از افزایش 14 درصدی بارش در کل منطقه سوریه بود .

این گزارش روش آزمایشگاهی تعیین تأثیر ترکیبات پیروتکنیکی در برگیرنده عاملهای یخ ساز که جهت باروری ابرها و مه های ابرسرد مورد استفاده قرار می گیرد را بیان می کند. بدین منظور کلیه تجهیزات آزمایشکاهی و ابزارهای اندازه گیری، روش تعیین تأثیر عاملهای یخ ساز و خطاهای احتمالی آن ، شرایط هواشناختی در آزمایشگاه و در پایان پردازش نتایج، تخمین دقت اندازه گیری ها و چگونگی ارائه نتایج آن ذکر شده است.

هدف از این مقاله بررسی تأثیر گرد و غبار بیابانی بر خواص دینامیکی ابرها و نتایج باروری در فلسطین اشغالی می باشد. این بررسی اثرات متفاوت باروری در شمال فلسطین اشغالی در دوره 70-1969 تا 91-1990 را تحلیل نموده است که این کار با آنالیز تأثیر باروری در شمال فلسطین اشغالی با تقسیم بندی به روزهای با سیستم ابری بارانزا در شمال و یا در جنوب و روزهای با گرد و غبار و بدون گرد و غبار انجام گرفته است. آنالیز اثرات باروری نشان می دهد که زمانی که سیستم ابری بارانزا در جنوب است بارش در شمال افزایش می یابد و زمانی که این سیستم در شمال قرار دارد بارش فقط در روزهای بدون گرد و غبار افزایش می یابد. بنابراین دلیل اختلاف اثرات باروری در شمال و جنوب فلسطین اشغالی تنها گرد و غبار بیابانی می باشد.

خلاصه گزارش اجراي پروژه هاي باروري ابرها

سابقه تاسيس مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها

با توجه به تاكيد رياست محترم جمهوري وقت در سمينار اقتصاد آب در آذرماه 1375مبني بر ايجاد مركز باروري ابرها، با ابلاغ وزير وقت نيرو در بهمن ماه 1375 مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها در يزد تاسيس و رسماً آغاز به كار كرد.

اهداف مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها

● تقويت موقعيت راهبردي كشور در ارتباط با مسائل آينده مديريت ابرها و سيستم هاي جوي و تعديل آب و هوا در سطح كشورهاي منطقه و جهان.

● استحصال آب از طريق اجراي پروژه هاي باروري ابرها.

● كسب دانش و انتقال فن آوري باروري ابرها و تعديل آب و هوا بمنظور كسب استقلال فني و اجراي عمليات با استفاده از كليه امكانات فني و انساني داخل كشور.

● بهره گيري از دانش و تجربيات كشورهاي پيشگام در زمينه ايجاد باران مصنوعي.

● تبادل اطلاعات و تجربيات با مراجع بين المللي و سازمانهاي دست اندركار علوم جوي و مجريان باروري ابر در كشورهاي مختلف.

● پرورش نيروي انساني متخصص جهت انجام تحقيقات و اجراي باروري ابرها و تعديل آب و هوا.

● ايجاد بانك اطلاعاتي غني در ارتباط با وظايف تحقيقاتي مركز.

● انجام امور مطالعاتي اجرايي ديگر كه بتواند به تحقق اهداف و برنامه هاي مركز كمك نمايد.

خلاصه گزارش اجراي پروژه هاي باروري ابرها

ü سابقه تاسيس مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها

ü اهداف مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها

● استحصال آب از طريق اجراي پروژه هاي باروري ابرها.

● بهره گيري از دانش و تجربيات كشورهاي پيشگام در زمينه ايجاد باران مصنوعي.

● پرورش نيروي انساني متخصص جهت انجام تحقيقات و اجراي باروري ابرها و تعديل آب و هوا.

● ايجاد بانك اطلاعاتي غني در ارتباط با وظايف تحقيقاتي مركز.

● انجام امور مطالعاتي اجرايي ديگر كه بتواند به تحقق اهداف و برنامه هاي مركز كمك نمايد.

ü قابليتهاي فن آوري باروري ابرها

● استحصال منابع جديد آب .

● تعديل آب و هوا.

● ايجاد برف در ارتفاعات.

● انتقال زماني و مكاني بارش.

● تبديل تگرگ به باران.

● رفع مه در فرودگاهها و اتوبانها.

● افزايش توان توليدي نيرو گاههاي برق آبي.

ü مستندات اجراي طرح

طرح مطالعه و اجراي باروري ابرها باستناد موارد ذيل توسط شركت مديريت منابع آب ايران در مناطق مركزي كشور اجرا مي گردد:

● ماده 19 قانون ملي شدن آبها.

● ماده 29 قانون توزيع عادلانه آب.

ü نتايج اجراي پروژه در ديگر كشورها

هم اكنون پروژه هاي تعديل آب و هوا با اهداف گوناگون در بيش از 40 كشور جهان در دست اجرا مي باشد. مطالعات و بررسيهاي حاصله از ارزيابي پروژه هاي باروري ابرها در كشورهاي مختلف نشان مي دهد كه نتيجه عملي اجراي پروژه هاي استحصال آب به افزايش ميزان بارندگي بين 5 الي 20 درصد در مناطق غير ساحلي و 5 الي30 درصد در مناطق ساحلي منجر گرديدده است.

ü قرارداد همكاري با رصد خانه مركزي آب و هواشناسي روسيه

بر اساس قرارداد اصلي فيمابين سازمان مديريت منابع آب ايران و رصدخانه مركزي آب و هواشناسي روسيه (CAO) عمليات اجرايي پروژه باروري ابرها در نقاط مركزي كشور با مركزيت استان يزد و با هدف افزايش بارندگي آغاز گرديد. سپس هر سال با تبادل يك الحاقيه در قالب توافقنامه همكاري 5 ساله با مؤسسه مذكور نسبت به اجراي پروژه هاي مختلف باروري ابرها در طي ساليان گذشته اقدام شده و دو پروژه نيز در سالجاري (سال 84 ) و سال آينده (سال 85 ) به اجرا درمي آيد.

ü خلاصه اي از مشخصات پروژه هاي اجرا شده و ميزان آب استحصالي و پروژه آتي

تاكنون 5 پروژه باروري ابرها در مناطق مركزي و شمالي كشور اجرا شده است. خلاصه مشخصات پروژه هاي مذكور كه در قالب 5 الحاقيه به قرارداد اصلي با رصدخانه مركزي آب و هواشناسي روسيه اجرا گرديده است، بشرح ذيل مي باشد :

-1الحاقيه شماره (1) قرارداد. اين قرارداد در زمستان 77 در محدوده شعاع 200 كيلومتر از مركز شيركوه اجرا گرديد.طي اين قرارداد نسبت به راه اندازي اولين سايت رادار هواشناسي در استان يزد اقدام شد.

-2الحاقيه شماره (2) قرارداد. اين قرارداد در تابستان 78 در استانهاي گيلان و مازندران و بخشي از استان گلستان اجرا شد.

-3الحاقيه شماره (3) قرارداد. اين قراردا در زمستان 78 در استانهاي يزد، كرمان، اصفهان و فارس به اجرا درآمد .

-4الحاقيه شماره (4) قرارداد. طي اين قرارداد كه در استانهاي يزد، فارس، اصفهان، كرمان، چهارمحال و بختياري و كهگيلويه و بويراحمد طي زمستان 79 اجرا شد، (با شعاع 300 كيلومتر) و دومين سايت رادار هواشناسي در استان كرمان راه اندازي شد.

-5الحاقيه شماره (5) قرارداد. طي اين قرارداد نيز استانهاي فوق الذكر در محدوده اي به شعاع 350 كيلومتر در بهار 83 تحت پوشش باروري ابرها قرار گرفتند كه راندمان عمليات در دست بررسي مي باشد. در ضمن در اين پروژه عمليات نصب تجهيزات هواپيماهاي باروري ابرها به انجام رسيد.

ü پروژه آتي

در پروژه بعدي كه به مدت 5 ماه در سال آبي 85-84 اجرا خواهد گرديد، شعاع عمليات به 400 كيلومتر خواهدرسيد و بجز استانهاي فوق الذكر بخشهايي از استان خراسان، مركزي، و قم نيز تحت پوشش قرار خواهندگرفت. تعداد رادار هواشناسي به 4 سايت افزايش يافته و درصد مشاركت كارشناسان ايراني به 100% خواهدرسيد و پس از آن طرف ايراني قادر خواهد بود با امكانات داخلي نسبت به اجراي پروژه باروري ابرها اقدام نمايد.

ü اهداف توافقنامه مشترك و اجراي پروژه بشرح ذيل مي باشد:

الف: تحويل رادارهاي هواشناسي و راه اندازي سايت هاي راداري.

ب: افزايش درصد مشاركت كارشناسان ايراني در عمليات اجرايي به يكصددرصد.

ج: تجهيز هواپيماهاي ايراني به وسايل اندازه گيري پارامترهاي جوي و سيستم تزريق مواد باروري و تحويل مدارك فني.

د: انتقال فن آوري باروري ابرها و آموزش كارشناسان ايراني.

ه: همكاري در زمينه راه اندازي آزمايشگاه فيزيك ابر و مواد باروري.

در اين راستا تاكنون مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها به اهداف ذيل نائل گرديده است :

ü الف: تحويل رادارهاي هواشناسي و راه اندازي سايت هاي راداري

بر اساس قرارداد همكاري با رصدخانه مركزي آب و هواشناسي روسيه نسبت به خريد 4 دستگاه رادار هواشناسي اقدام گرديده كه تابحال دو دستگاه از آن تحويل و در استانهاي يزد و كرمان نصب و راه اندازي گرديده است. سايت سوم رادار هواشناسي نيز بزودي در استان اصفهان راه اندازي مي گردد.

از كاربردهاي مختلف رادار مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:

پيش بيني طوفان، كنترل عمليات مربوط به افزايش بارش، مشاهده پارامترهاي مختلف سيستم هاي ابري از جمله سرعت، جهت، ارتفاع، ميزان آب قابل بارش و تراكم ابر، پيش بيني سيل، خشكسالي، برف، تگرگ، صاعقه.

ü ب: افزايش درصد مشاركت كارشناسان ايراني در عمليات اجرايي به يكصددرصد

بر اساس توافقات بعمل آمده در قرارداد فيمابين درصد مشاركت كارشناسان ايراني به نسبت افزايش تجربه و معلومات در طي اجراي پروژه هاي متوالي بشرح ذيل افزايش يافته است بطوريكه درصد مشاركت و همكاري در پروژه اول معادل ده درصد بوده است و به ترتيب در پروژه هاي بعدي به بيست، سي، پنجاه و هشتاد درصد افزايش يافت و در آخرين سال اجراي پروژه به 100% مي رسد.

ج: تجهيز هواپيماهاي ايراني به وسايل اندازه گيري پارامترهاي جوي و سيستم تزريق مواد باروري و تحويل مدارك فني

يكي از مهمترين دستاوردهاي پروژه، تامين دو فروند هواپيماي آنتونوف 26 توسط يكي از شركتهاي هواپيمايي داخلي و قرارداد خريد و تامين تجهيزات مخصوص هواپيماي باروري ابرها جهت اجراي عمليات و انجام تحقيقات هوايي بود. تجهيزات مذكور كه بر روي دو فروند هواپيما متعلق به يكي از شركتهاي هواپيمايي داخلي نصب گرديد، شامل دو دسته مي باشد:

-1وسايل و تجهيزات مختلف اندازه گيري پارامترهاي جوي. اين تجهيزات، هواپيما را بصورت يك آزمايشگاه هوايي سيار هواشناسي تبديل مي كند.

-2تجهيزات تزريق مواد باروري شامل سيستم شليك يدورنقره و ژنراتورهاي توزيع نيتروژن مايع. در آينده سيستم تزريق انيدريدكربنيك جامد موسوم به يخ خشك نيز اضافه خواهد گرديد.

نصب تجهيزات مخصوص هواپيماي باروري ابرها از اوايل اسفند ماه 82 در محل فرودگاه يزد آغاز گرديد. نصب تجهيزات مربوطه كه براي اولين بار در كشور صورت مي گرفت نيازمند هماهنگي گسترده اي بود كه فيمابين وزارت نيرو و شركت هواپيمايي صافات، سازمان هواپيمايي كشوري، مؤسسه رصدخانه مركزي آب و هواشناسي روسيه، شركت تامين كننده تجهيزات، پيمانكار اوكرايني نصب تجهيزات، كروي خارجي فني و پروازي هواپيما، كارخانه سازنده هواپيما، صورت گرفته و بيش از 20 دستگاه و نهاد كشوري ايراني و روسي و اوكرايني نيز بصورت جانبي با پروژه همكاري داشتند. نصب تجهيزات در فرودگاه يزد در كمتر از دو ماه صورت پذيرفت.

با توجه به مسئوليت معاونت استاندارد پرواز سازمان هواپيمايي كشوري، كارشناسان ذيربط در طول دوره نصب تجهيزات بر كليه مراحل نصب نظارت داشته و پس از آن نيز در جهت تامين نقطه نظرات آنها و انجام آزمايشات تعيين مركز ثقل جديد هواپيما، اخذ تاييديه مراحل فني و اجراي پروژه توسط كارخانه سازنده هواپيما و انجام پروازهاي آزمايشي بمنظور بررسي هواپيما، سرانجام مجوز نهايي انجام پروازهاي آزمايشي، آموزشي و عملياتي باروري ابرها در پنجم خرداد 83 صادر گرديد و كاركرد تجهيزات هواپيما پس از انجام تستهاي زميني، طي 5 ساعت پرواز آزمايشي كنترل گرديده و عملكرد مطلوب آنها مورد تاييد قرار گرفت.

ü د: انتقال فن آوري باروري ابرها و آموزش كارشناسان ايراني

از اقدامات مهم تاسيس مركز، انتقال فن آوري بمنظور كسب استقلال فني و اجراي عمليات با استفاده از كليه امكانات فني و انساني كشور مي باشد. با توجه به جديد بودن اين علم در كشور و عدم وجود نيروي انساني آموزش ديده در سطح دانشگاههاي كشور نسبت به برگزاري دوره هاي آموزشي با همكاري اساتيد داخلي و خارجي طرف قرارداد با مؤسسه رصدخانه مركزي آب و هواشناسي روسيه بشرح ذيل اقدام گرديد:

-1آموزشهاي مرتبط با تعديل آب و هوا در طول دوره هاي اجرايي باروري ابرها توسط كارشناسان خارجي به ميزان 160 ساعت.

-2 آموزش عملي حين اجراي عمليات به ميزان 350 ساعت .

-3 آموزشهاي عملي و نظري در قالب جلسات پرسش و پاسخ به ميزان 220 ساعت.

-4آموزشهاي انتقال فن آوري توسط اساتيد خارجي به ميزان 400 ساعت.

-5آموزشهاي مرتبط با تعديل آب و هوا توسط مؤسسات آموزش داخلي به ميزان 600 ساعت.

ü دستاوردهاي اجراي طرح

● نصب تجهيزات باروري ابرها بر روي دو فروند هواپيما و نيل به خودكفايي در زمينه تامين هواپيماهاي باروري ابرها

● انتقال فن آوري از طريق انجام آموزشهاي نظري و عملي و كاربردي در زمينه هاي مختلف اعم از فيزيك ابر، مواد باروري، هواشناسي، سخت افزار رادار هواشناسي، برنامه نويسي نرم افزار هاي مورد نياز در هواپيما و رادار، تجحهيزات هواپيما، تجزيه تحليل تصاوير راداري و ماهواره اي، مديريت پروژه و غيره كه بصورت گسترده توسط كارشناسان و متخصصين خارجي به كارشناسان ايراني ارائه گرديد.

● ارائه مدارك و دانش فني

● اجراي پروازهاي آزمايشي، آموزشي و عملياتي باروري ابرها

● انجام پروژه هاي تحقيقاتي در زمينه هاي فيزيك ابر و مواد باروري و بهترين ماده جهت استفاده در عمليات باروري ابرها در كشور

● مكانيابي رادار و بررسي وتعيين بهترين محل ممكن بر اساس اهداف برنامه ريزي شده ( ازجمله اهداف تحقيقاتي – كاربردي و عملي – ورود سيستمهاي جوي – كاربردهاي هيدرولوژيكي و كاربريهاي اقتصادي )

● ايجاد بانك اطلاعاتي متحرك از تصاوير ماهواره Meteo sat 5 كه اين بانك شامل تصاوير ساعتي از ماهواره مذكور در باندهاي مرئي و مادون قرمز مي باشد و كليه سيستمهاي جوي را از بدو زايش در محل تا مرحله گسترش و سپس تضعيف و محو شدن سيستم ابري بصورت كامل دنبال مي نمايد. اين بانك اطلاعاتي از فوريه سال 2001 تاكنون در مركز ملي تحقيقات و مطالعات باروري ابرها تهيه و قابل ارائه مي باشد.

● تهيه گزارشات متعدد در خصوص رادارهاي هواشناسي، قابليت هاي آن، كاربردهاي هيدرولوژيكي و كاليبراسيون آن.

● مقالات و نشريات متعدد داخلي كه چكيده انتقال فن آوري و تجربيات حاصله از اجراي پنج دوره عملياتي باروري ابرها در كشور مي باشد .

ü چشم انداز آينده

پس از اجراي پروژه هاي مذكور و تكميل مرحله مطالعاتي پروژه باروري ابرها و با توجه به تامين نيازهاي سخت افزاري و نرم افزاري مورد نياز از جمله ايجاد شبكه گسترده راداري در كشور، امكان اجراي پروژه باروري ابرها در ساير مناطق كشور وجود خواهد داشت و با امكانات داخلي مي توان پروژه مذكور را در مكان و زمان مورد نظر اجرا نمود .

ü نحوه اجراي عمليات باروري ابرها در ايران

هرچند در دنيا روشهاي مختلفي جهت اجراي پروژه هاي تعديل آب و هوا بكار گرفته مي شود، ليكن مؤثرترين روش، استفاده از هواپيماي باروري ابرها مي باشد كه با هواپيما به سراغ ابرهاي مناسب رفته و مواد باروري را در نقاط مؤثر ابر پخش مي كنند. سيستم باروري ابرها در ايران نيز بيشتر با استفاده از هواپيما صورت مي گيرد و به اين منظور دو فروند هواپيما به تجهيزات باروري ابرها مجهز گرديده اند. يك شبكه رادار هواشناسي نيز در راستاي اجراي پروژه طراحي و نصب گرديده است و اين رادارها قادر مي باشند تا مشخصات كلي سيستم هاي ابري را تعيين و به مركز كنترل عمليات باروري ابرها ارسال نمايند. اين مشخصات شامل وضعيت ابر از لحاظ ارتفاع، گستردگي، تراكم، ميزان آب موجود در ابر، سمت و سرعت حركت سيستم است و مي تواند پروفيل افقي و عمودي ابر را در مسيرهاي مورد نظر ارائه نمايد.

روش كار بدين ترتيب است كه با بررسي تصاوير ماهواره اي با طول موجهاي مختلف، كليه سيستمهاي جوي كه به منطقه وارد مي گردد، مورد بررسي قرار مي گيرد. با متحرك سازي اين تصاوير سمت و سرعت حركت سيستم محاسبه مي گردد. نقشه هاي پيش بيني جوي وهمچنين اطلاعات ايستگاههاي هواشناسي زميني و جو بالا نيز جمع آوري مي شود. سپس با وارد شدن سيستم ابري به منطقه عمليات، رادارهاي هواشناسي مشخصات سيستم را تعيين مي نمايند و در اين حال اطلاعات هواشناسي زميني بصورت دقيقتر بررسي مي شود و سپس زمان و مكان مناسب اجراي عمليات باروري ابرها تعيين مي گردد. با پرواز هواپيما و تعيين مسير مورد نظر به سراغ ابرهاي مناسب رفته و با تجهيزات نصب شده بر روي هواپيما، مشخصات دقيق ابر شامل دما، فشار، رطوبت، سرعت، ميزان آب موجود در ابر و ساير پارامترهاي مورد نظر تعيين مي شود. متخصصين هواشناسي كه در هواپيما وجود دارند نيز از نزديك سيستم ابري را بررسي مي نمايند و با كمك اطلاعات ماهواره اي و راداري كه از مركز كنترل عمليات مخابره مي شود، مناسب ترين نقاط جهت باروري انتخاب گرديده و نوع مواد باروري نيز تعيين مي شود و سپس با انتخاب بهترين مسير ورود به ابر، نسبت به تزريق مواد باروري در نقاط مورد نظر اقدام مي نمايند. زمان تاثير مواد باروري حدوداً 20 دقيقه بعد از زمان تزريق مي باشد و با توجه به سرعت حركت ابر در فاصله حدود 40 تا 50 كيلومتري محل تزريق ، اثرات بارور سازي نمايان مي گردد. مدت تاثير مواد باروري تا حدود 2 ساعت و دامنه آن تا حدود 250 كيلومتر از محل تزريق مواد باروري مي باشد.

Ø پاسخ به سؤالات

1- آیا باروری ابرها واقعاً باعث افزایش بارش می گردد؟ و میزان افزایش بارش حاصل از اجرای این پروژه ها چقدر است؟

نه تنها آزمایشات مختلف تحت شرایط آزمایشگاهی، اثرات مواد باروری را ثابت کرده است بلکه آزمایشات علمی عددی نیز اثرات ایجاد شده توسط باروری ابرها را بر روی انواع ابرهای مختلف در مناطق مختلف اقلیمی تأیید می کند. نتایج ارزیابی های (عمدتاً آماری) بسیاری از پروژه های عملیاتی در مقالات علمی و ژورنالهای معتبر منتشر شده است .

خلاصه ای از اسناد و مدارک این ارزیابی ها و نیز مطالعات، تحقیقات و پروزه های عملیاتی مختلف توسط انجمن تعدیل آب و هوا، انجمن هواشناسی آمریکا و سازمان جهانی هواشناسی منتشر شده است. بررسی های این مراکز معتبر نشان می دهد مقدار پذیرفته شده افزایش بارش در صورت طراحی و اجرای مناسب پروژه های باروری ابرها، برای بارش زمستانه در مناطق قاره ای 5% تا 20% و مناطق ساحلی 5% تا 30% و برای بارش تابستانه در فصول گرم بر روی ابرهای منفرد تا حد 100% می باشد.

2- مشکلات و چالش های ارزیابی پروژه های باروری ابرها چیست؟

- ماهیت پدیده های جوی بویژه بارش بسیار متغیر است لذا در روند بارش تغییرات فراوان رخ می دهد.

- روشهای قابل اعتمادی جهت تعیین حوزه بارش طبیعی با دقت مورد نیاز وجود ندارد.

- کارآیی پروژه های افزایش بارش در اقلیم های مختلف متفاوت است.

- به دلیل اینکه میزان اثر بخشی برنامه در برد معمول تغییر پذیری متوسط بارش طبیعی قرار دارد باعث می شود نسبت دادن افزایش بارش به باروری ابرها به یک چالش بزرگ تبدیل شود.

www.wmir.ir

نوشته شده توسط مهدی جهانپور در چهارشنبه بیست و ششم فروردین 1388 ساعت 8:43 | لینک ثابت |